Duże pomidory - odmiany

Pomidor w Polsce należy do najpopularniejszych warzyw uprawianych w przydomowych ogrodach, choć pochodzi z Ameryki Południowej. Ceni się go za smak, witaminy i składniki mineralne, a do tego jest prosty w uprawie. Właściwa odmiana pomidorów decyduje jednak o tym, czy zbierzesz kilka ogromnych owoców na kanapki, kilogramy pomidorków koktajlowych do podjadania, czy mięsiste owoce na domowe przetwory.

Hodowcy wciąż tworzą nowe odmiany, dlatego wybór bywa trudny. Dziś pomidory można uprawiać nie tylko w gruncie i w szklarni, ale też w skrzynkach na balkonie, jeśli tylko stworzysz im odpowiednie warunki. Każda grupa odmian ma inne wymagania, inny pokrój i inny smak owoców.

Przed zakupem nasion dobrze jest wiedzieć, jakie są rodzaje pomidorów i które odmiany dają duże owoce. Przyda się też wiedza, które są najsmaczniejsze, które najwcześniej owocują i jak je uprawiać, żeby pokazały pełnię możliwości. Gdy wybierzesz kierunek, w kategorii nasiona pomidorów znajdziesz odmiany do gruntu, tunelu i donic, a obok nich pozostałe nasiona warzyw do zaplanowania całego warzywnika.

Rodzaje pomidorów - jak dzielą się odmiany

Określenie „gatunki pomidorów” bywa używane potocznie, choć botanicznie wszystkie uprawiane pomidory należą do jednego gatunku, a różnią się odmianami. Odmiany dzieli się według kilku cech: wielkości i kształtu owoców, wysokości roślin, koloru skórki, przeznaczenia w kuchni, miejsca uprawy i terminu owocowania. Te informacje znajdziesz na każdej torebce z nasionami.

Najprościej zacząć od wielkości owocu, bo od niej zależy, do czego pomidory wykorzystasz. Odmiany drobnoowocowe dają owoce do podjadania i sałatek, odmiany średniej wielkości są uniwersalne, a pomidory wielkoowocowe trafiają na kanapki, do sałatek i sosów.

Podział według wielkości dobrze łączy się z podziałem według kształtu. Pomidory podłużne mają grubszą skórkę, mniej pestek i mięsisty miąższ, dlatego nadają się do sosów. Pomidory mięsiste często mają nieregularny, żebrowany kształt i dużo miąższu, a okrągłe owoce średniej wielkości sprawdzają się w kuchni na co dzień.

Pomidory wysokopienne i karłowe

Druga ważna cecha to pokrój rośliny. Pomidory karłowe dorastają do około 30-60 cm, mają krzaczasty pokrój i często nie wymagają przycinania. Rośliny o zwartym pokroju łatwo zmieścić w donicy albo na brzegu grządki. Odmiany niskopienne i samokończące same kończą wzrost, więc dobrze sprawdzają się w uprawie gruntowej bez podpór i w donicach. Odmiana wysoka rośnie przez cały sezon, jeśli jej nie ogłowisz, i wymaga palików lub sznurków.

Pomidory wysokopienne, zwane też tycznymi, dają plon rozłożony na wiele tygodni. Ponieważ wysoka roślina z ciężkimi owocami łatwo się łamie, przywiązujesz ją do podpory już od posadzenia i podwiązujesz w miarę wzrostu. Paliki, sznurki i klipsy znajdziesz w dziale podwiązywanie i podpory dla roślin.

Kolory pomidorów a smak

Pomidory występują w kolorze czerwonym, różowym, żółtym, pomarańczowym, zielonym i czarnym. Kolor skórki często podpowiada, czego można się spodziewać po smaku. Nie jest to reguła bez wyjątków, ale pomaga zawęzić wybór:

• Czerwone pomidory - najbardziej uniwersalne w kuchni, pasują do sałatek, na kanapki i na przetwory.

• Pomidory malinowe (różowe) - mają słodszy i delikatniejszy smak niż czerwone, cienką skórkę i dobrze sprawdzają się na kanapkach i w sałatkach.

• Żółte i pomarańczowe - zwykle słodsze i mniej kwaśne niż czerwone, a ich żółte owoce ładnie wyglądają w sałatce.

• Czarne i ciemne - mają bogaty smak o głębokim aromacie, a przykładem jest Sacher F1 o ciemnej skórce i ciemnym wnętrzu.

• Zielone pomidory - odmiany, których owoce pozostają zielone po dojrzeniu; nie należy ich mylić z niedojrzałymi owocami odmian czerwonych.

Pamiętaj, że smak pomidorów zależy nie tylko od odmiany, ale też od warunków uprawy. Ta sama odmiana posadzona w słońcu, w żyznej glebie i regularnie podlewana będzie smaczniejsza niż rosnąca w cieniu i na ubogiej grządce.

Wczesne, średnio wczesne i późne odmiany

Odmiany różnią się też terminem owocowania. Odmiany bardzo wczesne i wczesne dają pierwsze owoce najszybciej, a średnio wczesne zaczynają owocować kilka tygodni później. Odmiany późne owocują najpóźniej, za to ich owoce często długo zachowują świeżość po zerwaniu, jak u Sacher F1. Informację o terminie owocowania znajdziesz na opakowaniu nasion.

Wybór terminu warto dopasować do miejsca uprawy. W gruncie, gdzie sezon kończą jesienne przymrozki, bezpieczniej postawić na odmiany wczesne i średnio wczesne. Pod osłonami zdążą dojrzeć także odmiany późne.

Duże pomidory - od czego zależy wielkość owoców

Duże pomidory to odmiany o owocach znacznie większych niż przeciętne. Na ich wielkość wpływa wiele czynników, ale najważniejszy jest wybór odmiany: odmiana drobnoowocowa nawet w najlepszych warunkach nie wyda owoców o masie pół kilograma. Odpowiednia odmiana to jednak dopiero początek, bo duże owoce rosną tylko na roślinach, którym niczego nie brakuje.

Przed uprawą dużych pomidorów zwróć uwagę na trzy rzeczy: glebę, słońce i wodę. Pomidory potrzebują gleby żyznej, przepuszczalnej i bogatej w składniki odżywcze, dlatego na ubogiej grządce warto dodać gotowe podłoża ogrodnicze albo kompost. Rosną najlepiej w miejscach słonecznych, a podlewanie musi być regularne. Sama uprawa dużych pomidorów nie różni się od uprawy koktajlowych - różnicę widać dopiero w wielkości owoców. Duże owoce dają za to więcej możliwości w kuchni, od świeżych sałatek po aromatyczne sosy.

Pomidory wielkoowocowe - odmiany dużych pomidorów

Pomidory wielkoowocowe to odmiany, których owoce ważą powyżej 200 g, a u niektórych przekraczają kilogram. Wśród nich są odmiany o czerwonej i malinowej skórce, o owocach kulistych, spłaszczonych i w kształcie serca. Do tej grupy należą między innymi:

Brandywine ma intensywny smak i soczysty miąższ, który dobrze sprawdza się w kanapkach, sałatkach i sosach. Beefsteak to z kolei odmiana o bardzo mięsistych owocach. Mają one tyle miąższu, że w kuchni zastępują plaster pieczywa w burgerze albo trafiają do dań na ciepło.

Cuore di Bue, czyli Bawole serce, to stara odmiana pomidorów. Owoce w kształcie serca mają słodki smak i mięsisty miąższ, który dobrze nadaje się na pasty i do jedzenia na surowo. Gargamel i Buła to odmiany do uprawy gruntowej, które tworzą duże owoce. Gargamel jest wielki, bezkształtny i bardzo soczysty, a Buła ma twardy miąższ, który kroisz w równe plastry jak wędlinę.

Największe pomidory na świecie i w przydomowym ogrodzie

Największe pomidory na świecie wyrastają na roślinach odmian wielkoowocowych, którym ogrodnicy zapewniają szczególne warunki: dużo miejsca, regularne nawożenie i usuwanie większości zawiązków. Rekordowe owoce ważyły ponad 4 kg. Takie wyniki są efektem lat pracy i nie mają wiele wspólnego ze zwykłą uprawą amatorską.

W przydomowym ogrodzie największe owoce dają odmiany takie jak Gargamel, którego pojedynczy owoc może ważyć nawet półtora kilograma. Niewiele ustępuje mu Cuore di Bue z owocami do kilograma. Jeśli chcesz zebrać jak największe pomidory, zostaw na roślinie mniej gron i usuwaj regularnie pędy boczne. Roślina skupia wtedy energię na mniejszej liczbie owoców, które rosną większe.

Najsmaczniejsze pomidory gruntowe - pomidory malinowe

Za najsmaczniejsze pomidory uchodzą często pomidory malinowe. W uprawie gruntowej cenione są za delikatny, słodki smak i cienką skórkę. Nie są jednak łatwe w przechowywaniu: miękną szybko po zerwaniu, a przy nieregularnym podlewaniu łatwo pękają. Warte uwagi odmiany z tej grupy to:

• Faworyt - owoce duże, osiągające nawet 500 g, z cieniutką, różową skórką. Bardzo smaczne i słodkie, dobre do kanapek, sałatek, na przetwory i soki.

• Malinowy Ożarowski - kuliste owoce średniej wielkości, bez zielonej piętki, z różową skórką i różowym miąższem. Mięsiste, słodkie i bardzo smaczne.

• Malinowy Warszawski - owoce duże, mocno spłaszczone i żebrowane, z cienką malinową skórką. Mięsisty miąższ ma dużo komór nasiennych, a owoce nadają się do bezpośredniego spożycia i na przetwory.

• Malinowy Olbrzym - duże, lekko spłaszczone owoce z cienką skórką i żółtą piętką. Bardzo smaczny miąższ szybko mięknie, dlatego odmiana sprawdza się na pasty i przeciery.

• Bawole serce malinowe - malinowa odmiana Bawolego serca o owocach w kształcie serca. Ma bardzo mało pestek i słodki, rozpływający się miąższ o intensywnym smaku.

Pomidory malinowe najlepiej smakują prosto z krzaka, więc warto mieć choć kilka roślin blisko domu. Ponieważ źle znoszą wahania wilgotności, podlewaj je regularnie, a w czasie upałów nawet codziennie. Do podlewania przy samej ziemi wygodne są konewki z długą wylewką, którymi podasz wodę pod roślinę, nie mocząc liści.

Odmiany drobnoowocowe - pomidorki koktajlowe

Odmiany drobnoowocowe to pomidorki koktajlowe, których drobne owoce mają wyrazisty smak i różne kolory. Wiele z nich to bardzo słodkie pomidory, chętnie jedzone przez dzieci. Dobrze nadają się na przekąski i do dekoracji potraw, a w gruncie dają obfite plony aż do jesieni. Polecane odmiany do uprawy w gruncie to:

• Picolino F1 - wczesna odmiana, silnie owocująca. Okrągłe owoce, nieco większe od typowych koktajlowych, mają mocny, korzenny smak, intensywnie czerwoną skórkę i są odporne na pękanie.

• Nugget F1 - mini pomidorki o śliwkowym kształcie, pomarańczowej skórce i słodko-owocowym smaku.

• Koralik - drobne owoce o intensywnie czerwonej skórce. To bardzo plenna odmiana o wartościowych owocach.

• White Cherry - małe, okrągłe, żółte pomidorki o lekko kwaskowym smaku i delikatnej, kruchej skórce. Dobre do sałatek i do podjadania.

• Super Snow White - małe, okrągłe owoce w jasnożółtym kolorze, bardzo słodkie.

Pomidorki koktajlowe dobrze sprawdzają się w ogrodzie rodzinnym, bo owoce zrywa się prosto do ust. W ofercie nasion znajdziesz też odmiany o ciemnych owocach, takie jak pomidor wysoki Black Cherry. Koktajlowe odmiany wysokie wymagają podpór tak samo jak duże pomidory.

Pomidory rzymskie i inne mięsiste pomidory na przetwory

Pomidory rzymskie, nazywane też śliwkowymi, wyróżniają się niewielką ilością pestek i dużą ilością miąższu. Owoce są podłużne, słodkie i mięsiste, a odmiany z tej grupy są bardzo plenne. Mają mniej wody niż pomidory sałatkowe, dlatego szybciej się redukują w garnku i dają gęsty sos.

Polecaną odmianą jest pomidor rzymski Roma VF. Owoce tej odmiany są twarde i jędrne, mają intensywnie czerwoną skórkę i intensywny aromat. Nadają się na soki i przetwory, ale też na kanapki. Do sosów i konserwowania nadaje się także włoska odmiana San Marzano o podłużnych owocach. Jej owoce są nieco mniejsze niż u odmian wielkoowocowych, ale mają mniej wody i więcej miąższu, co doceniasz przy gotowaniu i robieniu przetworów.

Najbardziej plenne pomidory gruntowe i bardzo wczesne odmiany

Gdy uprawiasz pomidory na przetwory albo dla dużej rodziny, liczy się nie tylko smak, ale też plon. Z jednej rośliny pomidora można zebrać zwykle od 2 do 5 kg owoców, a różnicę robi zarówno odmiana pomidorów, jak i pielęgnacja. Osobną grupą są odmiany wczesne, które pozwalają zebrać pierwsze owoce, zanim dojrzeją pomidory na sąsiednich grządkach.

Najbardziej plenne pomidory gruntowe

Najbardziej plenne pomidory gruntowe to przede wszystkim odmiany drobnoowocowe i rzymskie, które zawiązują owoce w długich gronach. Odmiany wielkoowocowe dają mniej owoców, choć każdy waży więcej. Wśród odmian ze sprawdzonych list dużym plonem wyróżniają się:

• Koralik - bardzo plenna odmiana o drobnych, czerwonych owocach.

• Roma VF i inne pomidory rzymskie - bardzo plenne, z mięsistymi owocami na przetwory.

• Donna F1 - jeden krzaczek może dać nawet 100 owoców, bo nie usuwa się pędów bocznych i roślina jest bardzo gęsta.

• Goldene Königin - bardzo obficie owocująca stara odmiana o złoto-pomarańczowych owocach.

• Batory F1 - odmiana dająca obfite plony średniej wielkości, kulistych owoców.

Plenna odmiana potrzebuje dużo składników pokarmowych, bo przez całe lato buduje nowe grona. Gdy rośliny zaczną owocować, uzupełniaj składniki w glebie gotowymi nawozami do pomidorów, które mają skład dobrany do tej fazy wzrostu. Przykładem jest nawóz do pomidorów, papryki i warzyw, a przy uprawie ekologicznej możesz wybrać organiczny nawóz granulowany do pomidorów.

Bardzo wczesne pomidory gruntowe

Bardzo wczesne pomidory gruntowe to odmiany, które szybko rosną i wcześnie zawiązują owoce. Przykładem jest Picolino F1, wczesna, silnie owocująca odmiana koktajlowa. Pomidory wczesne, które szybko rosną, wymagają ogławiania, czyli przycinania wierzchołków pędów. Dzięki temu roślina nie rośnie dalej w górę, tylko dokarmia owoce, które już zawiązała.

Nawet najwcześniejsza odmiana nie przyspieszy owocowania, jeśli posadzisz ją za wcześnie. Pomidory najlepiej sadzić do gruntu po 15 maja, gdy minie ryzyko przymrozków. Gdy chcesz zyskać kilka dni, posadź rozsadę wcześniej i przykryj ją na chłodne noce osłonami z działu agrowłókniny i kaptury.

Odmiany pomidorów do szklarni i tunelu foliowego

Pomidory uprawiane pod osłonami często można uprawiać także w gruncie, a nawet w donicach. Szklarnia lub tunel daje jednak wyższą temperaturę i ochronę przed deszczem, więc rośliny owocują dłużej i równiej. Do uprawy w tunelach foliowych polecane są odmiany:

• Picolino F1 - wczesna odmiana o intensywnie korzennych w smaku, twardych owocach, odpornych na pękanie.

• Admiro - okrągłe, twarde owoce średniej wielkości z błyszczącą, czerwoną skórką. Zawiązują się nawet przy niedoborze światła.

• Goldene Königin - stara, popularna odmiana o złoto-pomarańczowych owocach, cienkiej skórce i łagodnym, słodkim smaku. Można ją uprawiać też w pojemnikach i w gruncie.

• Sacher F1 - pomidor sałatkowy zwany czekoladowym, o ciemnej skórce i ciemnym wnętrzu, słodki w smaku. To odmiana późna, długo zachowująca świeżość po zerwaniu.

Pod osłonami oprócz podlewania, nawożenia i cięcia bardzo ważne jest wietrzenie. Zbyt duża wilgotność sprzyja chorobom grzybowym, a temperatura powyżej 35°C hamuje wzrost roślin. Jeśli planujesz miejsce uprawy pod dachem, przejrzyj szklarnie i tunele foliowe, a do mniejszego ogrodu wybierz tunele foliowe, które łatwo rozstawić nad grządką. Gdy mimo wietrzenia na liściach pojawią się plamy, sięgnij po preparaty na choroby pomidorów. Przed zakupem sprawdź na etykiecie, czy pomidor i rozpoznana choroba są w zakresie stosowania środka. Zabieg wykonujesz zgodnie z etykietą i przed zbiorem odczekujesz podany na niej okres karencji.

Pomidory do uprawy w donicach na balkonie i tarasie

Nie trzeba mieć ogrodu, żeby jeść własne pomidory. Wiele odmian nadaje się nie tylko do uprawy w gruncie, ale również do donicy na balkonie lub tarasie. Są to zwykle pomidory karłowe albo o niskim wzroście, które nie wymagają wysokich podpór. Do pojemników polecane są odmiany:

• Donna F1 - bardzo łatwa w uprawie, więc to dobry wybór dla początkujących ogrodników. Nie usuwa się pędów bocznych, roślina jest gęsta, a jeden krzaczek daje nawet 100 bardzo słodkich, czerwonych owoców.

• Tumbling Tom Yellow - odmiana do gruntu, ale też do donic na balkonie. Owoce są żółte, drobne i bardzo smaczne, z delikatną skórką.

• Batory F1 - czerwone, twarde i bardzo smaczne owoce średniej wielkości, dobre na przetwory.

Pomidor w donicy ma do dyspozycji mało ziemi, więc szybciej wysycha i szybciej zużywa składniki. Wybierz pojemnik o pojemności co najmniej kilkunastu litrów z działu doniczki i osłonki i regularnie zasilaj rośliny nawozami do roślin balkonowych lub do pomidorów. W upał podlewaj donice rano i wieczorem.

Jak uprawiać duże pomidory krok po kroku

Każda odmiana pomidorów pokaże swoje możliwości tylko wtedy, gdy dostanie właściwe warunki. Pomidory kochają jeść i pić, dlatego potrzebują żyznej gleby i systematycznego podlewania. Uprawa od nasion do zbioru wygląda tak:

1. Wysiej nasiona na rozsadę. Siew w domu, w pojemnikach z działu doniczki i wielodoniczki, a dla równego kiełkowania przykryj je w szklarenkach do wysiewów.

2. Przygotuj glebę. Pomidory najlepiej rosną w glebie o odczynie od lekko kwaśnego do obojętnego (pH 6-6,5). Przed sadzeniem wzbogać ją kompostem albo przekompostowanymi obornikami.

3. Wybierz stanowisko. Sadź pomidory w miejscu dobrze nasłonecznionym. Optymalna temperatura to 20-25°C w dzień, a w nocy nie powinna spadać poniżej 12°C.

4. Zahartuj rozsadę. Na tydzień, dwa przed sadzeniem wystawiaj ją za dnia na świeżym powietrzu, żeby przyzwyczaiła się do słońca i wiatru.

5. Posadź rozsadę po 15 maja. Wtedy mija ryzyko przymrozków, a gleba jest już ciepła.

6. Załóż podpory. Odmiany wysokie przywiązujesz do palików od razu po posadzeniu.

7. Podlewaj, nawoź i przycinaj. Te trzy zabiegi powtarzasz przez cały sezon, aż do późnej jesieni lub pierwszych przymrozków.

Kompost do przygotowania grządki najprościej mieć z własnego ogrodu. Resztki roślinne zebrane w kompostownikach po roku dają żyzną masę, którą rozkładasz na grządce przed sadzeniem pomidorów.

Podlewanie i nawożenie dużych pomidorów

Pomidor jest podlany dopiero wtedy, gdy woda dotrze głęboko do korzeni. Dlatego wokół łodygi dobrze jest usypać niewielki wał z ziemi, który nie pozwoli wodzie się rozpłynąć. Podlewasz wyłącznie przy ziemi, nigdy całej rośliny, bo mokre liście łatwo się parzą w słońcu i częściej chorują. Częstotliwość zależy od pogody: w upał bez deszczu pomidory trzeba podlewać nawet codziennie, ale z umiarem, żeby nie doprowadzić do gnicia korzeni. Wilgoć w glebie dłużej utrzymają materiały do ściółkowania, a na większej grządce wygodne są systemy nawadniania.

Pomidory nawozi się systematycznie, a częstotliwość zależy od rodzaju nawozu. Dobrze sprawdzają się nawozy naturalne: kompost, gnojówka z pokrzywy i biohumus, który działa łagodnie i nie parzy korzeni. Nawożenie poprawia jakość owoców, a duże pomidory szczególnie potrzebują potasu, gdy zaczynają dojrzewać pierwsze grona.

Usuwanie wilków i ogławianie

Większość odmian pomidorów wymaga cięcia. Usuwasz przede wszystkim pędy boczne wyrastające w kątach liści, zwane wilkami, żeby roślina skupiła energię na głównych pędach, które dają największe owoce. Wilki najłatwiej wyłamać palcami, gdy mają kilka centymetrów, a starsze odetnij czystym sekatorem albo nożykiem z działu narzędzia do warzywnika i rabat.

Pomidory wczesne, szybko rosnące, wymagają też ogławiania, czyli przycięcia wierzchołka pędu. Odmiany niskopienne i samokończące nie wymagają przycinania, a u niektórych, jak Donna F1, pędów bocznych w ogóle się nie usuwa. Podczas cięcia oglądaj liście od spodu, bo wtedy najłatwiej zauważyć mszyce i mączliki. Przy dużej liczbie szkodników sięgnij po preparaty na szkodniki warzyw i owoców, które według etykiety są przeznaczone do pomidorów.

Odmiana pomidorów - pytania ogrodników

Jaka odmiana pomidorów ma największe owoce?

Największe owoce wśród popularnych odmian ma Gargamel, którego owoc waży średnio około 700 g, a czasem nawet półtora kilograma. Duże owoce dają też Cuore di Bue (do około 1 kg), Buła, Beefsteak i malinowy Faworyt (do około 500 g). Żeby owoce osiągnęły pełną wielkość, roślina potrzebuje żyznej gleby, słońca i regularnego podlewania.

Jaka jest najlepsza odmiana pomidora do gruntu?

To zależy od tego, do czego chcesz używać owoców. Do jedzenia na surowo w uprawie gruntowej dobrze sprawdzają się pomidory malinowe, takie jak Malinowy Ożarowski czy Faworyt. Na przetwory lepsze są pomidory rzymskie, na przykład Roma VF, a do podjadania plenne odmiany koktajlowe, jak Koralik czy Picolino F1.

Jaki pomidor ma najmniej pestek?

Najmniej pestek mają pomidory rzymskie, czyli śliwkowe, na przykład Roma VF i San Marzano. Bardzo mało pestek ma także Bawole serce malinowe i wielkoowocowa Buła. Dlatego te odmiany wybiera się na sosy, przeciery i kanapki.

Co zrobić, żeby pomidor miał dużo owoców?

Wybierz plenną odmianę i zapewnij jej słońce, żyzną glebę oraz regularne podlewanie przy ziemi. Usuwaj wilki u odmian, które tego wymagają, i nawoź rośliny w czasie owocowania. Pod osłonami pamiętaj o wietrzeniu, bo temperatura powyżej 35°C hamuje wzrost i zawiązywanie owoców.

Jaka jest najlepsza odmiana pomidora do tunelu?

Do tunelu foliowego dobrze nadają się Picolino F1, Admiro, Goldene Königin i Sacher F1. Admiro zawiązuje owoce nawet przy niedoborze światła, a Sacher F1 długo zachowuje świeżość po zerwaniu. W tunelu ważniejsze niż sama odmiana pomidorów bywa regularne wietrzenie, które chroni rośliny przed chorobami grzybowymi.

Które pomidory owocują najwcześniej?

Najwcześniej owocują odmiany oznaczone jako wczesne, takie jak Picolino F1. Wczesne odmiany szybko rosną, dlatego wymagają ogławiania, żeby roślina dokarmiała już zawiązane owoce. Pierwsze zbiory przyspieszysz, sadząc mocną rozsadę po 15 maja na słonecznym, osłoniętym stanowisku.

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu.

Sprawdź powiązane kategorie:

Ziemia do pomidorów	Nawozy do pomidorów	Nasiona pomidorów