Wysyłka w 24h

Wysyłka w 24h

Darmowa dostawa od 149 zł

Darmowa dostawa od 149 zł

Darmowa dostawa od 149 zł

Pomoc i kontakt

Ikona gwiazdki - oceny sklepu

Opinie 4.9/5

Zapisz na liście zakupowej
Stwórz nową listę zakupową
2023-08-22
Byliny w polskich ogrodach. Jakie gatunki warto uprawiać?

Byliny w polskich ogrodach. Jakie gatunki warto uprawiać?

Byliny do ogrodu to jedna z najliczniejszych i najbardziej zróżnicowanych grup roślin, jakie można spotkać w polskich ogrodach. Raz posadzone wracają co roku, przez wiele sezonów kwitną w tym samym miejscu i z każdym rokiem tworzą większe kępy. Wśród nich są rośliny dla zupełnie początkujących, które poradzą sobie niemal wszędzie, i gatunki, których uprawa jest satysfakcjonującym wyzwaniem dla doświadczonych ogrodników.

Byliny wieloletnie sadzi się w ogrodach, na tarasach i balkonach, na rabatach, skarpach i pod drzewami. Ta różnorodność bywa jednak kłopotliwa przy wyborze: jedne gatunki potrzebują pełnego słońca, inne cienia, jedne lubią suchą, piaszczystą glebę, inne mokre brzegi oczka wodnego. Dobrze dobrana bylina rośnie bez kłopotu przez lata, a źle dobrana marnieje po pierwszej zimie.

Wybór ułatwi wiedza, czym jest bylina i jakie gatunki pasują do różnych stanowisk oraz pór kwitnienia. Równie ważne jest to, kiedy i jak sadzić byliny oraz jak je pielęgnować, żeby z roku na rok wyglądały lepiej. Gotowe rośliny znajdziesz w kategorii sadzonki bylin, a jeśli wolisz zacząć od siewu, sięgnij po nasiona kwiatów wieloletnich i jednorocznych.

Co to jest bylina - cechy roślin wieloletnich

Bylina, po łacinie herba perennis, to wieloletnia roślina zielna. Byliny żyją dłużej niż dwa lata, ale w przeciwieństwie do drzew i krzewów nie wytwarzają zdrewniałych pędów. Ich niezdrewniałe części nadziemne każdego roku późną jesienią zamierają i znikają z pola widzenia, zwykle po tym, jak rośliny wydają nasiona. Wiosną z części podziemnej wyrastają nowe pędy i roślina zaczyna kolejny sezon.

Częścią podziemną bylin mogą być korzenie, cebule, bulwy albo kłącza. Botanicy dzielą byliny na kilka typów biologicznych, w tym kryptofity, hemikryptofity i chamefity. Podział zależy od tego, gdzie roślina chroni pąki odnowienia przez zimę: pod ziemią, tuż przy jej powierzchni albo nisko nad gruntem. Część bylin, na przykład barwinek czy bergenia, zachowuje zimą liście, więc ozdabia ogród także poza sezonem.

Byliny różnią się tym od roślin jednorocznych, że nie trzeba ich wysiewać co roku. Rośliny jednoroczne kiełkują, kwitną i zamierają w jednym sezonie, a dwuletnie w pierwszym roku tworzą rozetę liści, a kwitną w drugim. Jedne i drugie dobrze uzupełniają rabatę bylinową w pierwszych latach, gdy kępy są jeszcze małe. Na takie luki przydadzą się nasiona kwiatów jednorocznych i nasiona kwiatów dwuletnich.

Bylina - co to znaczy w praktyce?

Dla ogrodnika bylina oznacza roślinę, którą sadzisz raz, a cieszysz się nią przez wiele sezonów. Byliny mogą rosnąć w jednym miejscu przez dekadę, a niektóre, jak piwonie, liliowce i bergenie, nawet kilkadziesiąt lat. Przy dobrej pielęgnacji zdarza się, że przeżywają ogrodnika, który je posadził.

Bylina z roku na rok rozrasta się w kępę albo rozłogami zajmuje coraz większą powierzchnię. Dlatego co kilka lat trzeba ją podzielić albo ograniczyć. W zamian za ten jeden zabieg dostajesz rośliny, które nie wymagają corocznego siewu ani kupowania nowych sadzonek.

Czy bylina to trawa?

Nie każda bylina jest trawą, ale wiele traw to byliny. Trawy ozdobne, które co roku odrastają z tej samej kępy, to także rośliny ozdobne o wieloletnim cyklu życia, tak samo jak kwitnące byliny. Na rabacie dobrze się z nimi łączą, bo wnoszą ruch i lekkość, a zimą zostawiają suche kłosy. Gatunki do takich kompozycji znajdziesz w kategorii trawy ozdobne.

Zalety bylin - różnorodność, łatwość uprawy i trwałość

Największą zaletą bylin jest ich różnorodność. Duża liczba gatunków i odmian pozwala ułożyć z nich dowolną kompozycję. Różnice dotyczą niemal każdej cechy rośliny:

  • Wielkość - od roślin wysokich na kilka centymetrów, jak rojnik czy głodek, po gatunki dorastające do około dwóch metrów.

  • Pokrój - większość bylin tworzy kępy, ale są też byliny płożące (barwinki, bodziszki, dąbrówki) i pnące (powojniki, żagwin ogrodowy).

  • Tempo wzrostu - ostróżki i języczki rosną szybko, a większość gatunków alpejskich raczej wolno.

  • Kwiaty - znajdziesz je w niemal każdym kolorze, kształcie i rozmiarze. Dzięki różnym terminom kwitnienia możesz mieć kwiaty od przebiśniegów i ranników wczesną wiosną po astry i chryzantemy późną jesienią.

  • Liście - byliny o ozdobnych liściach dekorują ogród także wtedy, gdy nie kwitną.

  • Wymagania - są gatunki na gleby lekkie i piaszczyste (przywrotniki, goździki), na tereny wilgotne (języczki, trzykrotki) i do ogrodów skalnych (szarotki, rozchodniki).

  • Długowieczność - wiele bylin zdobi ogród przez kilkadziesiąt lat.

Byliny łatwo przyzwyczajają się do nowych warunków, a ich uprawa i pielęgnacja jest zwykle prosta, dlatego znajdziesz dla nich miejsce w każdym ogrodzie. Mają dużą tolerancję na warunki glebowe i nasłonecznienie, więc radzą sobie także na mniej żyznych glebach. Znaczna część gatunków jest odporna na choroby i szkodniki, a wiele rozsiewa się samo albo łatwo rozmnaża przez podział, jak sasanki, orliki i ostróżki. Najpiękniej wyglądają jednak wtedy, gdy stanowisko spełnia wymagania konkretnego gatunku.

Byliny na rabaty i inne zastosowania w ogrodzie

Byliny na rabaty to najpopularniejszy sposób ich wykorzystania. Rabaty bylinowe ozdabiały angielskie ogrody od XVIII wieku, a w pierwszej połowie XX wieku zyskały uznanie także w kontynentalnej Europie. Na jednej rabacie sadzi się obok siebie gatunki kwitnące w różnym czasie. Dzięki temu kompozycja zmienia się z miesiąca na miesiąc i zdobi ogród przez większą część sezonu. Byliny sprawdzają się też w innych miejscach:

  • Rabaty mieszane - byliny tworzą tło dla większych soliterów, takich jak róże czy hortensje, albo same są główną atrakcją, jak piwonie, lilie czy chryzantemy.

  • Skalniaki - rozchodniki, rojniki i inne gatunki, które rosną niemal wprost na skale, ozdabiają ogrody skalne i japońskie oraz małe ogrody o słabej glebie.

  • Rośliny okrywowe - zadarniają miejsca pod drzewami i krzewami, skarpy oraz obrzeża rabat i trawników, gdzie inne rośliny nie radzą sobie najlepiej.

  • Pojemniki - byliny w donicach zdobią balkony i tarasy przez wiele lat, jeśli zapewnisz im ochronę w zimie.

  • Kwiaty cięte - chryzantemy, ostróżki, jaskry czy lilie dobrze trzymają się w wazonie.

Tolerancja na warunki uprawy i niewielka potrzeba pielęgnacji sprawiają, że byliny sadzi się wszędzie tam, gdzie rośliny nie mogą liczyć na codzienną opiekę. Spotkasz je także w parkach i na miejskich skwerach. W przydomowym ogrodzie oznacza to mniej pracy przy tym samym efekcie.

Jak zaplanować rabatę bylinową?

Planowanie rabaty zacznij od terminów kwitnienia. Wybierz rośliny tak, żeby w każdej porze roku coś kwitło. Gatunki wczesnowiosenne, letnie i jesienne posadzone obok siebie dają kompozycję kwitnącą od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Drugim kryterium jest wysokość roślin. Niskie byliny sadzisz z przodu rabaty, średnie w środku, a najwyższe z tyłu albo w centrum rabaty oglądanej z każdej strony.

Zwróć szczególną uwagę na tempo wzrostu. Niektóre byliny, zwłaszcza rozrastające się przez korzenie i rozłogi, po kilku sezonach potrafią zagłuszyć inne rośliny. Przed posadzeniem takich gatunków wkop w ziemię przegrody z blachy, folii albo gotowe obrzeża i palisady, które ograniczą ich ekspansję.

Popularne byliny - przykłady gatunków na każde stanowisko

Większość bylin spotykanych w polskich ogrodach pochodzi ze stref klimatycznych podobnych do naszej. Dzięki temu dobrze znoszą polskie zimy i letnie upały. Zanim wybierzesz rośliny do swojego ogrodu, sprawdź jego warunki. Przy wyborze najważniejsze jest dopasowanie rośliny do stanowiska. Byliny mogą rosnąć w słońcu, półcieniu i cieniu, a ich potrzeby co do wody bardzo się różnią.

Stanowisko lub zastosowanie

Przykłady bylin

miejsca słoneczne

jeżówka purpurowa, smagliczka skalna, rozchodnik okazały, rojniki, floksy, goździki, trytoma groniasta

cień i półcień

ciemierniki, fiołek rogaty, barwinki, runianka, funkie, tojeść, pragnia, bergenia

byliny zadarniające i okrywowe

bluszczyk kurdybanek, kopytnik, tojeść rozesłana, ułudka wiosenna, dąbrówka rozłogowa

gleby piaszczyste i suche

macierzanka, lawenda wąskolistna, rojnik, smagliczka, krwawnik

miejsca podmokłe i brzegi oczka

wiązówka, kosaciec syberyjski, trzykrotka wirginijska, języczki

ozdobne liście

funkie, żurawki, bergenie, trawy i paprocie

Gdy znasz już nasłonecznienie i rodzaj gleby w swoim ogrodzie, możesz wybrać rośliny z kilku grup i połączyć je na jednej rabacie. Na miejsca słoneczne i suche wybierz inne gatunki niż na wilgotny półcień, nawet jeśli obie rabaty sąsiadują ze sobą.

Byliny na słoneczne stanowiska

Na słoneczne stanowiska wybierz rośliny, które w naturze rosną na otwartych, nagrzanych terenach. Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea) rośnie w słońcu i półcieniu, a jej okazałe kwiaty przyciągają motyle. Floks wiechowaty (Phlox paniculata) tworzy wysokie kępy z pachnącymi kwiatami, a rozchodnik okazały kwitnie od sierpnia do października, kiedy większość roślin już przekwitła. Lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia) i szałwia omszona lubią słońce i przepuszczalną glebę, a szałwia kwitnie od maja do września i po przycięciu może powtórzyć kwitnienie.

Do tej grupy należy też czyściec wełnisty, którego srebrzyste, miękkie liście dobrze wyglądają na brzegu rabaty i znoszą suszę. Słońca najbardziej potrzebują rośliny skalne, takie jak rozchodniki, oraz gatunki z mocno nasłonecznionych terenów, jak mikołajek i macierzanka. Lawenda kwitnie obficiej na glebie niezbyt żyznej, dlatego zamiast mocnych nawozów lepiej podawać jej oszczędnie nawozy do lawendy.

Byliny do cienia i półcienia

Posiadacze zacienionych ogrodów też znajdą odpowiednie rośliny. Funkie i paprocie najlepiej rosną w cieniu, bergenie mają duże, sercowate liście, które utrzymują się zimą, a miodunki i ciemierniki kwitną jako jedne z pierwszych. Dąbrówka rozłogowa i barwinek szybko zadarniają ziemię pod drzewami. Barwinek to bylina o zimozielonych liściach, więc przez cały rok przykrywa glebę. Warto zwracać uwagę na nazwę łacińską odmiany. Odmiany z dopiskiem „variegata”, o pstrych liściach, często potrzebują więcej cienia, bo w pełnym słońcu ich liście łatwo się parzą.

Przy sadzeniu pod drzewami i krzewami sprawdź, jaki mają system korzeniowy. Drzewa o płytkich korzeniach konkurują z bylinami o wodę, więc pod nimi lepiej sadzić gatunki o małych wymaganiach wodnych albo regularnie je podlewać. Byliny cieniolubne o dekoracyjnych liściach znajdziesz wśród roślin w kategoriach funkie i rośliny o ozdobnych liściach.

Byliny okrywowe i na skalniaki

Skalniaki to miejsce dla bylin niskich, odpornych na suszę i ubogą glebę. Rojniki, rozchodniki, macierzanka i smagliczka rosną między kamieniami, a szarotki uprawia się w ogrodach skalnych od pokoleń. Takie rośliny nie zabierają wiele miejsca, więc dobrze sprawdzają się w małych ogrodach, w których wysokie, rozłożyste rośliny dawałyby wrażenie ciasnoty.

Byliny okrywowe, jak bluszczyk kurdybanek, kopytnik czy tojeść rozesłana, tworzą zwarty dywan i ograniczają wzrost chwastów. Sprawdzą się na skarpach, przy małej architekturze i jako naturalne obrzeża rabat. Na skalniak przygotuj przepuszczalne podłoże z dodatkiem żwiru i wykończ go kamieniami lub grysem z kategorii kruszywa.

Byliny do miejsc wilgotnych i przy oczku wodnym

Nieliczne byliny dobrze znoszą stale wilgotne podłoże. Na brzegach oczek wodnych i stawów sadzi się wiązówkę, kosaciec syberyjski, trzykrotkę wirginijską, języczki, tojad i tawułkę. Niektóre byliny rosną nawet w wodzie, jak grzybień biały, nazywany lilią wodną. Irysy syberyjskie, czyli kosaćce syberyjskie, dobrze znoszą okresowe zalewanie i mają smukłe liście oraz kwiaty w odcieniach niebieskiego i fioletu. Kosaćce ogrodowe w wielu odmianach znajdziesz w kategorii irysy.

Byliny strukturalne i krótkowieczne

Byliny strukturalne to wysokie, szybko rosnące gatunki, które tworzą mocny akcent na rabacie. Mają zwykle ozdobne liście, niemal geometryczny pokrój i wysokie, wyprostowane kwiatostany. Należą do nich parzydło leśne, płomyk wiechowaty, czosnek olbrzymi i juka karolińska. Czosnki ozdobne mają kuliste kwiatostany, które ponad niższymi roślinami dobrze wyglądają na każdej rabacie, a cebule takich roślin znajdziesz w kategorii czosnki ozdobne.

Byliny krótkowieczne to propozycja dla osób, które lubią często zmieniać wygląd ogrodu. Po kilku sezonach bez odmłodzenia ogałacają się z liści i tracą urodę. Do tej grupy należą:

  • jeżówka purpurowa,

  • dzwonek karpacki,

  • rudbekie,

  • irys bródkowy,

  • pierwiosnek Siebolda,

  • żurawki.

Krótkowieczne byliny nie zamierają jednak po dwóch, trzech latach, jeśli w porę je odmłodzisz. Gdy kępa traci urodę, dzielisz dorosłą roślinę (kłącze, bulwy, cebule albo bryłę korzeniową) i sadzisz części w nowym miejscu.

Byliny kwiatowe na cały sezon - od wczesnej wiosny do późnej jesieni

Byliny kwiatowe dobrane według terminu kwitnienia pozwalają cieszyć oko kwiatami od wczesnej wiosny do pierwszych przymrozków. Wybór roślin o różnych porach kwitnienia sprawia też, że ogród przez cały sezon daje pożytek pszczołom i trzmielom. Wiele bylin miododajnych kwitnie bowiem od wiosny do jesieni. Gatunki warto podzielić według pory roku:

  • Wczesna wiosna - miodunka, fiołki, gęsiówki, sasanki (w tym sasanka zwyczajna, Pulsatilla vulgaris), przylaszczki, gajowce, przebiśniegi i ranniki.

  • Późna wiosna i początek lata - piwonie, irysy, orliki i ostróżki.

  • Lato - jeżówka, szałwia omszona (od maja do września), krwawnik (od czerwca do września), rudbekia błyskotliwa (od lipca do października), floksy i liliowce.

  • Jesień - astry (krzaczasty, wrzosolistny, nowoangielski), zawilec japoński, zimowit jesienny, złocień ogrodowy i rozchodnik okazały.

Na długie kwitnienie najlepiej liczyć przy gatunkach letnich, takich jak szałwia, krwawnik i rudbekia, które zakwitają na wiele tygodni. Gotowe byliny kwitnące możesz łączyć z roślinami z cebul, które wypełniają rabatę wczesną wiosną, zanim byliny się rozrosną. W kategorii cebule i byliny kwiatowe znajdziesz tulipany, krokusy i inne gatunki kwitnące w różnych porach roku. Jeśli chcesz mieć na rabacie roślinę o okazałych, pachnących kwiatach, wybierz piwonie, które kwitną w maju i czerwcu.

Tradycyjne polskie kwiaty ogrodowe wśród bylin

Tradycyjne polskie kwiaty ogrodowe to w dużej części byliny, czyli wieloletnie kwiaty ogrodowe, które przez długi czas rosną w jednym miejscu. W dawnych ogrodach wiejskich i przydomowych rosły rośliny, które nie wymagały wiele pracy, przez lata kwitły w tym samym miejscu i dawały kwiaty do wazonu. Ich różnorodność sprawia, że do dziś tworzą klimat ogrodu w stylu wiejskim:

  • Piwonie - rosną w jednym miejscu nawet kilkadziesiąt lat i obficie kwitną na przełomie wiosny i lata, często pełnymi kwiatami.

  • Malwy - wysokie rośliny o dużych kwiatach, sadzone tradycyjnie przy płotach i ścianach domów. Bardzo ciemne kwiaty ma na przykład malwa ogrodowa Nigra.

  • Ostróżki - wysokie kwiatostany w odcieniach niebieskiego i fioletu, które po usunięciu przekwitłych kwiatów mogą zakwitnąć ponownie. Z nasion łatwo wyhodujesz na przykład ostróżkę ogrodową Pacific.

  • Floksy, liliowce i irysy bródkowe - trwałe byliny, które z roku na rok tworzą coraz większe kępy.

  • Astry i złocienie - kwiaty późnego lata i jesieni, przedłużające kwitnienie ogrodu.

  • Orliki, goździki i dzwonki - mniejsze byliny na przód rabaty, chętnie rozsiewające się same.

Wiele z tych roślin łatwo wysiać z nasion, a niektóre, jak orliki czy malwy, same rozsiewają się w ogrodzie. Ogród z takimi kwiatami ogrodowymi łatwo założyć niewielkim kosztem i stopniowo rozbudowywać o kolejne gatunki.

Wymagania bylin ogrodowych - gleba, woda, słońce i mróz

Byliny uważa się za rośliny tolerancyjne, ale każdy gatunek ma swoje potrzeby. Stanowisko dobrane do nasłonecznienia i wilgotności gleby pozwala uzyskać dobre tempo wzrostu i bujne, długie kwitnienie, a przy złym doborze nawet łatwa bylina rośnie słabo.

Podłoże i odczyn gleby

Większość bylin najlepiej rośnie na glebach żyznych, przepuszczalnych i zasobnych w składniki odżywcze, choć wiele gatunków dobrze radzi sobie także na glebach ubogich. Wiele z nich preferuje glebę lekko kwaśną lub obojętną. Gleby w Polsce mają zwykle odczyn zbliżony do obojętnego (pH około 7) albo lekko kwaśny (pH 6-6,5). Jeśli w ogrodzie jest gleba piaszczysta i kwaśna albo ciężka i zasadowa, wyrównaj odczyn albo wybierz rośliny lubiące takie warunki. Na kwaśne gleby nadają się nachyłek i lepnica, a na zasadowe zawilce i prawoślazy.

Przed sadzeniem warto sprawdzić wymagania konkretnej rośliny, żeby uniknąć słabego wzrostu i skąpego kwitnienia. Na ubogiej grządce poprawisz glebę, dodając podłoża ogrodnicze albo kompost, a do donic i dołków pod sadzonki nadaje się ziemia do roślin ozdobnych.

Wilgotność gleby

Wilgotność zależy głównie od rodzaju gleby i nasłonecznienia. Gleby lekkie i piaszczyste szybko tracą wodę, zwłaszcza w pełnym słońcu. Jeśli nie chcesz zmieniać ich właściwości dodatkiem torfu czy ziemi gliniastej, wybierz gatunki, które znoszą niedobory wody, jak smagliczka, pierściennik czy krwawnik wiązówkowaty.

Stale mokre podłoże jest za to zabójcze dla większości bylin i może zniszczyć nasadzenia już w pierwszej zimie. Pozostaje wtedy drenaż i poprawa gleby dodatkiem piasku albo wybór spośród nielicznych gatunków wilgociolubnych, takich jak kaczeniec, tojad i tawułka.

Nasłonecznienie

Zdecydowana większość bylin to rośliny światłolubne, które najlepiej rosną w pełnym słońcu albo w lekkim, krótkotrwałym zacienieniu. Najwięcej słońca potrzebują rośliny skalne i gatunki z mocno nasłonecznionych terenów. Na miejsca zacienione wybierz bergenie, parzydła i miodunki, a w półcieniu dobrze rośnie wiele gatunków uważanych za słońcolubne, na przykład jeżówka.

Mrozoodporność i zimowanie

Pełną mrozoodporność mają gatunki rosnące w naszej strefie klimatycznej i większość z nich zimuje w gruncie bez ochrony. Wrażliwsze gatunki, pochodzące z cieplejszych rejonów, potrzebują okrycia na zimę, zwłaszcza w chłodniejszych regionach kraju. Należą do nich lawenda, zawilec japoński, szczawniki i niektóre chryzantemy. Nie sadź ich w glebach ciężkich i wilgotnych, bo zimą woda w podłożu sprzyja wymarzaniu korzeni.

Osobną grupą są rośliny z bardzo ciepłych rejonów, które trzeba wykopać na zimę, bo nie przetrwają mrozu nawet pod okryciem. Należą do nich dalie, komarzyce i mieczyki. Możesz traktować je jak rośliny jednoroczne albo jesienią wykopać, przenieść do pojemników i przechować w pomieszczeniu o temperaturze 5-10°C do wiosny.

Kiedy sadzić byliny i jak to zrobić krok po kroku

Byliny w doniczkach można sadzić przez cały sezon, ale do gruntu zaleca się dwa terminy. Pierwszy to wiosna, tuż po ruszeniu wegetacji, a drugi to późne lato, na przełomie sierpnia i września. Nowe byliny posadzone późnym latem zdążą się ukorzenić przed zimą, a wiosną ruszą razem z resztą rabaty. Sadzenie wygląda tak:

  1. Przygotuj miejsce. Przekop glebę najlepiej na głębokość 40-50 cm, usuń chwasty i kamienie. Zbyt mokrą glebę zdrenuj, a zbyt lekką popraw dodatkiem ziemi lub kompostu.

  2. Nawieź glebę. Jeśli podłoże nie było nawożone w poprzednim roku, dodaj nawóz wolno działający, dobrany do wymagań gatunku.

  3. Wykop dołek. Musi być na tyle głęboki i szeroki, żeby korzenie nie były ściśnięte ani podwinięte. Zbyt długie korzenie dużych sadzonek możesz skrócić sekatorem.

  4. Posadź roślinę na właściwej głębokości. Bylinę sadzisz tak głęboko, jak rosła w doniczce, najwyżej 2 cm głębiej.

  5. Ubij ziemię. Obsyp korzenie ziemią i delikatnie ją ubij, żeby wypełniła wolne przestrzenie.

  6. Podlej obficie. Przy suchej glebie, częstej latem, nalej wodę do dołka jeszcze przed sadzeniem i posadź roślinę, gdy woda wsiąknie.

Po posadzeniu nie dopuść do przesuszenia roślin, bo młode byliny nie mają jeszcze rozbudowanych korzeni. Regularne podlewanie przez pierwsze tygodnie jest ważniejsze niż nawożenie. Najlepiej podlewać rano albo wieczorem, żeby krople wody na liściach nie skupiały promieni słonecznych. Szpadel i grabki do przygotowania rabaty znajdziesz w dziale narzędzia do warzywnika i rabat, a do podlewania większej rabaty przyda się jeden z węży ogrodowych.

Byliny z nasion i sadzonki bylin

Siew to jeden z najprostszych sposobów na założenie rabaty bylinowej. Większość bylin kiełkuje bez przeszkód i szybko rośnie, a niektóre zakwitają już w roku siewu. Jeśli cenisz porządek i symetrię, wysiej nasiona najpierw do rozsadników, a potem przenieś siewki na stałe miejsce. Taki zabieg pozwala też wcześniej uzyskać kwitnienie, choć większość bylin dobrze rośnie także z siewu wprost do gruntu.

Ważny jest termin siewu. Pod koniec kwietnia i w pierwszej połowie maja wysiewasz między innymi łubiny i ostróżki, a w drugiej połowie maja malwy i krwawnik. W tych samych terminach wysiewa się rośliny jednoroczne, jak cynie, nagietki, czarnuszka, groszek pachnący, aksamitki i nasturcje, które dobrze wypełniają rabatę w pierwszym roku. Nasiona wieloletnich gatunków znajdziesz w kategorii nasiona bylin.

Przy uprawie z nasion warto wybierać nasiona dobrej jakości od znanych producentów i sprawdzać na opakowaniu termin siewu, bo różni się on między gatunkami. Siewki bylin są w pierwszych tygodniach delikatne, więc pilnuj, żeby podłoże było stale lekko wilgotne.

Szybszy efekt dają sadzonki bylin w doniczkach. Taka roślina ma już rozwinięty system korzeniowy, więc po posadzeniu szybko rośnie i często kwitnie w tym samym sezonie. Nasiona pozwalają za to niewielkim nakładem obsadzić dużą powierzchnię. Możesz więc łączyć obie metody: gatunki trudniejsze w siewie kupić jako sadzonki, a łatwe wysiać wprost do gruntu.

Nawożenie i pielęgnacja bylin ozdobnych

Świeżo posadzone byliny nie wymagają nawożenia przez 3-4 tygodnie, bo sadzonki są zwykle zasilone przez producenta. Nawozy organiczne najlepiej podać do gleby w sezonie poprzedzającym sadzenie. Byliny rosnące od lat nawozisz dwa razy w roku: na przełomie kwietnia i maja oraz nie później niż na początku sierpnia. Późniejsze nawożenie wydłuża wzrost i opóźnia przygotowanie rośliny do zimy, przez co może ona przemarznąć.

Do nawożenia organicznego nadaje się dojrzały kompost, a jego przygotowanie przyspieszą preparaty przyspieszające kompostowanie. W sezonie możesz sięgnąć po nawozy do roślin ogrodowych, na przykład nawóz do kwiatów ogrodowych. Gatunki o specjalnych potrzebach zasilaj nawozem dla nich przeznaczonym, na przykład nawozem do piwonii.

Wiele bylin dobrze reaguje na kilka prostych zabiegów pielęgnacyjnych. Najważniejszy z nich to usuwanie przekwitłych kwiatów, które u wielu gatunków wydłuża kwitnienie, a u niektórych, jak ostróżka, pobudza ponowne kwitnienie. Usuwanie przekwitłych kwiatostanów i uschniętych liści sprawia też, że roślina nie traci sił na części, które i tak by zamarły. Do tych prac przydadzą się ostre sekatory i nożyce z kategorii narzędzia do przycinania.

Na świeżo założonej rabacie pilnuj chwastów i usuwaj ich siewki, zanim się rozrosną. Pracę ułatwi ściółka z kory, trocin, torfu albo żwiru, która ogranicza chwasty i zatrzymuje wilgoć w glebie. Ściółkę z kory albo inne materiały do ściółkowania rozkładasz po posadzeniu roślin, zostawiając wolne miejsce wokół ich nasady.

Na rabatach z wieloma gatunkami obserwuj tempo wzrostu roślin, żeby jedne nie zagłuszyły innych. Zbyt rozrośnięte kępy odgradzasz folią lub blachą albo dzielisz, a byliny w pełni sił najlepiej dzielić co 3-5 lat. Wczesną wiosną wycinasz resztki starych pędów, robiąc miejsce dla nowych. Gdy na liściach pojawią się plamy lub szkodniki, sięgnij po preparaty na choroby roślin ozdobnych i szkodniki roślin ozdobnych. Przed zakupem sprawdź na etykiecie, czy twoja bylina i rozpoznany problem są w zakresie stosowania środka. Zabieg wykonujesz zgodnie z etykietą, z zachowaniem podanych na niej środków ostrożności.

Byliny do ogrodu - pytania ogrodników

Kiedy sadzić byliny?

Byliny do gruntu najlepiej sadzić wiosną, tuż po ruszeniu wegetacji, albo późnym latem, na przełomie sierpnia i września. Rośliny w doniczkach możesz sadzić przez cały sezon, pod warunkiem że regularnie je podlewasz. Latem unikaj sadzenia w upał, a jesienią posadź byliny na tyle wcześnie, żeby zdążyły się ukorzenić przed mrozem.

Co kwitnie całe lato i jest wieloletnie?

Długo kwitną szałwia omszona (od maja do września), krwawnik (od czerwca do września), rudbekia błyskotliwa (od lipca do października) i jeżówka purpurowa. U szałwii usuwanie przekwitłych kwiatostanów może wywołać powtórne kwitnienie. Łącząc te gatunki z astrami i rozchodnikiem okazałym, przedłużysz kwitnienie rabaty aż do jesieni.

Jakie są najpiękniejsze byliny wieloletnie?

To kwestia gustu, ale na rabatach często spotyka się piwonie o pełnych kwiatach, floksy, ostróżki, irysy, liliowce i jeżówki. Do cienia wybiera się funkie i bergenie o dekoracyjnych liściach, a na jesień astry i rozchodnik okazały. Dobry efekt daje połączenie kilku gatunków o różnej wysokości i różnym terminie kwitnienia.

Jakie są najtrwalsze byliny?

Najtrwalsze są piwonie, liliowce i bergenie, które mogą rosnąć w jednym miejscu kilkadziesiąt lat. Trwałe są też funkie, floksy i irysy. Krótkowieczne są natomiast między innymi jeżówki, rudbekie, dzwonki karpackie i żurawki, które po kilku latach trzeba odmłodzić przez podział.

Czy byliny trzeba wykopywać na zimę?

Nie, większość bylin zimuje w gruncie bez ochrony. Wykopuje się tylko rośliny z ciepłych rejonów, jak dalie, mieczyki i komarzyce, i przechowuje je w temperaturze 5-10°C. Wrażliwsze gatunki, takie jak lawenda czy zawilec japoński, zostawiasz w ziemi, ale okrywasz na zimę.

Jak często dzielić byliny?

Większość bylin dzieli się co 3-5 lat, gdy kępa staje się zbyt duża albo w środku przestaje kwitnąć. Byliny krótkowieczne odmładzasz częściej, nawet co 2-3 lata. Dzielenie najlepiej przeprowadzić wiosną albo późnym latem, w tych samych terminach co sadzenie.

Czy byliny można uprawiać w donicach?

Tak, wiele bylin dobrze rośnie w pojemnikach na balkonach i tarasach. W donicy korzenie są bardziej narażone na mróz niż w gruncie, dlatego zimą osłoń pojemnik albo przenieś go w osłonięte miejsce. Pamiętaj też o częstszym podlewaniu, bo ziemia w donicy szybciej wysycha.

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu.

 

Pokaż więcej wpisów z Sierpień 2023
pixel